هرچه از آغاز و ختم جنگ یا به عبارت صحیح‌تر دوران دفاع مقدس فاصله می‌گیریم، بر ضرورت بررسی و تحلیل جنگ از زوایای مختلف افزوده می‌گردد.   به هرحال جنگ رخ داده برای هر ملتی، بخشی از تاریخ آن کشور به حساب می‌آید. چرا جنگ آغاز شده و دستاوردهای آن چه بود؟

دو سئوال اساسی و کلیدی برای نسل‌های پس از جنگ است که باید به درستی پاسخ آن تبیین شود. در طول سالیان گذشته و به‌ویژه در هر سال، در سالگرد آغاز جنگ تحمیلی و هفته دفاع مقدس، رسانه‌های جمعی به این موضوع می‌پردازند و هرکس از زاویه‌ای، تحلیلی را نسبت به جنگ و دستاوردهای آن ارایه می‌دهد.

در دوران دفاع مقدس باطن زیبای ملت ایران هویدا و در این تجلی باطن، تمامی ارزش‌های دینی، ملی و انقلابی به نمایش گذاشته شد. از این منظر، مهمترین دستاورد و ره‌آورد دوران دفاع مقدس که درعین‌حال پایدارترین ره‌آورد این دوران است را می‌توان در مفهوم واژه زیبای خودباوری جست‌وجو کرد. از خود بیگانه‌شدن و دچار خودباختگی گشتن و  اعتماد از کف‌دادن، شاید بدترین وضعیتی باشد که گریبانگیر یک فرد یا گروه انسانی و درنهایت نصیب یک ملت می‌گردد.

به جرأت می‌توان گفت، مشکل اصلی مسلمانان تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، گرفتاری ذهنی در همین مقوله پیش‌گفته بود و آنچه در جوامع اسلامی مشاهده می‌شود، ریشه در همین انگاره دارد.

انقلاب اسلامی، بیانگر تلاش ملت ایران برای رهایی از چنین وضعیت اسف‌باری بود.ملتی که می‌خواست، خودش باشد و روی پای خودش بایستد. آزمون جنگ تحمیلی و دفاع مقدس ملت ایران را به اوج خودباوری رساند.

جنگ نابرابری که در یک طرف، ملت محاصره شده ایران قرار داشت و در طرف دیگر، کشور بعث عراق با بهره‌مندی از حمایت‌های سیاسی، مالی، تجهیزاتی و اطلاعاتی قدرت‌های منطقه‌ای، فرامنطقه‌ای و سازمان‌های موثر بین‌المللی، درنهایت به پیروزی ایرانیان ختم شد و این پیروزی که در پرتو قدرت ایمان حاصل آمد، ملت ایران را به این باور رساند که ما، «می‌توانیم».

«خودباوری»‌ ملت ایران که ره‌آورد پایدار دوران دفاع مقدس است، با تجلی در اندیشه و عمل «ما می‌توانیم»، ‌در طول نزدیک به دو دهه پس از جنگ، آثار و برکاتش هر روز ظاهر و آشکار می‌گردد، اگر امروز به فرمایش دلنشین رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، آهنگ خوش پیشرفت و عزت ملی در کشور شنیده می‌شود، این وضعیت ریشه در همان خودباوری دوران دفاع مقدس دارد.

 امام بزرگوارمان فرمودند که  در جنگ بود که یاد گرفتیم باید روی پای خود بایستیم. و حقیقتا روی پای خود ایستادیم و بر خدا توکل کردیم و از این رهگذر به خودباوری رسیدیم و اگر امروز می‌گوییم، برای انجام هر کاری قادر و توانا هستیم و از کشورهای پیشرفته  چیزی کم نداریم، این وضعیت به دست آمده را که نعمتی بس بزرگ است، به عنوان ره‌آورد دوران دفاع مقدس باید پاس داشته و به نسل‌های بعد منتقل کنیم.


 به‌طور قطع باید گفت، دستاوردهای علمی و تکنولوژیکی سال‌های اخیر در عرصه‌های هسته‌ای، ژنتیک، هوافضا و دیجیتال، ریشه در همین خودباوری به دست آمده از دوران دفاع مقدس دارد. اگر اینگونه باشد که هست، ملت درحال پیشرفت ایران، باید همیشه خود را مدیون شهیدان، ایثارگران، جانبازان، خانواده‌های شهدا و امام شهیدان بداند و سعی کند با حرکت در مسیر آرمانی آنها دین خود را ادا کند.


* رئیس اداره سیاسی سپاه پاسداران

آلن فریدمن(نویسنده و محقق امریکایی): «امریکا به پیشنهاد ویلیام کیسی (رئیس سیا)،تحویل بمب های خوشه ای به عراق را در اولویت قرار داد زیرا این سلاح را مناسب ترین و کارآمد ترین سلاح برای در هم شکستن امواج انسانی مدافعان ایرانی می دانست.

چکیده: به اعتقاد او این بمب ها میتوانست به یک قدرت تصاعدی واقعی و مؤثر علیه قوای ایرانی تبدیل شود. در واقع این بمبها از لحاظ تکنیکی جزء سلاح های متعارف محسوب می شوند اما در میدان نبرد همانند سلاح های نامتعارفی چون سلاح های شیمیایی میتوانند موجب کشتار وسیعی شوند. چنانچه این بمب ها درست عمل کنند می توانند در وسعتی به اندازه 10 برابر زمین فوتبال هر کسی را کشته یا مجروح کنند. عملاً این بمب ها چرخ گوشت های هوایی هستند و هر چیزی را در سر راه خود خرد می کنند.»

جنگ ایران و عراق یکی از پیچیده ترین جنگهای جهان و منطقه بود و ما اکنون در شرایطی قرار گرفته‌ایم که لحظه به لحظه اسرار و ناگفته هایی از این جنگ منتشر می شود. بخشی از حقیقت، درون جنگ ماست و بخشی دیگر آن در دست 26 کشوری است که چرخ های ماشین جنگی عراق را روغن می زدند. که به گوشه‌هایی از ا اشاره می‌کنیم:

1)خواب و خیال دشمن در مورد ایران:
تا نیم ساعت دیگر کمر ایران خواهد شکست
وفیق السامرایی(مسئول بخش ایران در استخبارات عراق):
«رأس ساعت 12 روز 22 سپتامبر 1980 (31 شهریور 1359) صدو نود و دو فروند هواپیمای جنگنده نیروی هوایی عراق، به طرف اهدافشان در خاک ایران به پرواز در آمدند. در همین لحظه فرمانده کل قوا، صدام حسین در حالی که چفیه قرمز رنگ به سر داشت و نوار فشنگ به دور کمر خود بسته بود، بی آنکه درجات نظامی¬اش را نصب کرده باشد، وارد اتاق عملیات شد.
«عدنان خیر الله» وزیر دفاع به او چنین گفت:
«سرور من!جوانها بیست دقیقه قبل به پرواز در آمدند» صدام به او پاسخ داد:« تا نیم ساعت دیگر کمر ایران خواهد شکست.»

2) کمکهای تسلیحات نظامی:
شوروی بزرگترین تأمین کننده نیازهای تسلیحاتی عراق
روزنامه القبس چاپ کویت:
«شوروی یک پل هوایی برای حمل اسلحه و مهمات به عراق بر قرار کرده است.گورباچف با ارسال نامه¬ای به برخی سران عرب، به آنان اطمینان داده است که شوروی اجازه نخواهد داد عراق در جنگ با ایران شکست بخورد.»
«در نوامبر 1983 بین هزار تا هزار و دویست مشاور نظامی شوروی به عراق برگشتند و 400 فروند تانک55T و 250 فروند تانک12T به عراق داده شد و مقادیر عظیمی موشک گراد، فراگ 7،سام 9 و اسکادبی در راه بود. عراق تنها کشوری بود که از بلوک شرق به موشک اسکادبی مجهز شد.»
«در سال 1983 شوروی بار دیگر تحویل سلاح در حجم وسیع را به عراق از سر گرفت و تمامی تجهیزاتی را که عراق در طی دو سال نخست جنگ با ایران در صحنه نبرد از دست داده بود جایگزین کرد.»

چالز فیلیپ دیوید(نویسنده کتاب جنگ خلیج فارس توهم پیروزی):
«شوروی با61% بزرگترین تأمین کننده نیازهای تسلیحاتی عراق است.»

انگلستان و ساخت شبکه پناهگاه¬های زیر زمینی برای صدام:
«در ژوئن 1982 صدام تصمیم گرفت برنامه پرهزینه ساخت شبکه پناهگاه های زیرزمینی را به اجرا بگذارد تا بتواند منابع استراتژیک خود را از خطر حملات هوایی مصون بدارد. بر این اساس شرکت های انگلیسی طرحی را ارائه کردند که به موجب آن برای 48 هزار سرباز پناهگاه امن ساخته می شد.هر پناهگاه تونل پولادین داشت و می توانست تا 1200 نفر را در خود جای دهد. یکی از آنها در کنار کاخ ریاست جمهوری بنا شده بود. و پر از تجهیزات الکترونیکی، کامپیوتر،تله پرینت و شبکه های ارتباطی بود و دفتر صدام را با تمام نقاط عراق در تماس دائم قرار می داد. حفاظت از این پناهگاه به گونه ای بود که اگر کسی به داخل آنها رخنه می کرد دوربین های ویدیوئی او را می دیدند و مسلسل های خودکار نصب شده بر روی دیوار ها بر سر و روی او گلوله می باریدند.در راستای همین همکاری ها شرکت مارکنی انگلیس فرستنده های مایکروویو نظامی در اختیار عراق قرار داد و شرکت راکال نیز متعهد شد تا کارخانه تولید پیشرفته¬ترین رادیوی نظامی جهانرا به نام جاگوار در عراق احداث نماید.»

مین های ضد نفر ایتالیایی
آلن فریدمن(محقق و نویسنده امریکایی):
«در یکی از پیچیده ترین خلاف کاری ها در رم، میلیون ها مین مرگ بار با استفاده از یک شرکت قلابی در سنگاپور به عراق فرستاده شدند. عراق به کمک یکی از شعبات بانک «لاوورو» در شمال ایتالیا 9 میلیون مین ضد نفر به ارزش 25 میلیون دلار خریداری نمود. این مین ها ساخت شرکت «والسلا» بود که 50 درصد آن تحت مالکیت شرکت فیات، گروه صنعتی بزرگ ایتالیا و تحت کنترل جیانی آنیلی 72 ساله بود که امروزه نیز به عنوان پادشاه بدون تاج و تخت ایتالیا معروف است. برخی از مین هایی که عراق دریافت نمود از نوع بسیار وحشتناکی است که به راحتی می¬توان آنها را از هلی کوپتر پخش کرد یا به سادگی روی سطح بیابان انداخت. اگر کسی روی این مین¬ها پا می¬گذاشت پای قربانی تا مچ یا حتی ران پا قطع می¬شد.»

فرانسه و فروش جنگنده های میراژ
کنت تیرمن(محقق و نویسنده امریکایی):
« در ژانویه 1981، تحویل 60 فروند میراژ1F مجهز به موشک که ابتدا از سوی والری ژیسکاردستن معلق شده بود آغاز گشت. در ژوئیه همان سال فرانسه بنی صدر و مسعود رجوی را به عنوان پناهنده سیاسی پذیرفت. رجوی، پاریس را به ستاد اپوزیسیون ایران تبدیل کرد. به دنبال خروج دیپلمات های فرانسه از تهران در سال 1982 فرانسه اقدام به تحویل 5 فروند هواپیمای سوپر اتاندارد مجهز به موشک های اگزوست به عراق کرد.»
آلن فریدمن:
«تحویل سلاح تقریباً به صورت روزمره ادامه داشت . یکی از پایگاه های ناتو که در مرکز فرانسه احداث شده بود به صورت مرکز بارگیری آنتونوف های نیروی هوایی عراق در آمد. این هواپیماها روزانه به این فرودگاه می آمدند و موشک های ساخت فرانسه، بمب های خوشه ای، فیوز و تجهیزات رادار را با خود به عراق می بردند. سازمانهای اطلاعاتی فرانسه در سال 1986 بر آورد کردند که اگر سه هفته از ارسال کمک به عراق خودداری کند،آن کشور شکست خواهد خورد.»

خمپاره های دو زمانه فرانسه
کنت تیرمن(محقق و نویسنده امریکایی):
«معامله 6/1 میلیارد دلاری طرح ولکان یکی از شیرین ترین معاملات فرانسه با عراق بود. 83 توپی که موضوع قرارداد ولکان بود برای طیف وسیعی از مقاطعه کاران تسلیحاتی فرانسه درآمد تولید می کرد.درهمین راستا عراق از شرکت فرانسوی TRT یک فیوز فوقالعاده پیشرفته و پیچیده خرید که با نصب آن بر روی دماغه خمپاره ، موجب می¬شد تا خمپاره درست قبل از رسیدن به زمین منفجر شود. یکی از افراد ارتش فرانسه که خمپاره اندازهای عراقی را در بیابانهای بصره آموزش می¬داد می گوید:«با یک بار آتش آنها هم? ایرانی¬ها را تا فاصله یک کیلومتری درو می¬کردند. همین سلاح بود که جلوی امواج انسانی ایران را گرفت؛ درست مانند نبرد«وردن» در جنگ جهانی اول، آنها مدام آتش می¬کردند و ایرانی¬ها واقعا قتل عام می¬شدند.»

مصر کانالی برای فروش تسلیحات ناتو
آلن فریدمن(محقق و نویسنده امریکایی):
«در طول دهه 80 حسنی مبارک رئیس جمهور مصر حدود 5/3 میلیارد دلار موشک و تسلیحات به عراق فروخت که صدام از پرداختن بهای آن امتناع کرد. در سال 1984 او با همکاران خود در دولت مصر به توافق رسید تا با عراق بر روی برنامه سری موشک های بالستیک دارای قابلیت هسته ای همکاری کند. این برنامه پروژه کندور 2 نام گرفت. مبارک در ملاقات خود با بوش در سال 1986،مصر را به کانالی برای صدور انواع گوناگون فناوری های موشکی ناتو که شرکت های پوشش اروپا به بغداد قاچاق می¬کردند تبدیل ساخت.»

بلژیک و ساخت پایگاه های نظامی برای عراق
«صدام در ژوئن 1982 قراردادی به ارزش 830 میلیون دلار با یک شرکت بلژیکی به نام سیکسکو امضا کرد. هدف از این طرح پر هزینه که به نام رمزی پروژه 505 خوانده می¬شد.آن بود که برای جنگنده های پیشرفته عراقی 800 پناهگاه در عمق 50 متری زمین احداث گردد. سیکسکو که از اعتبارات صادراتی دولت بلژیک استفاده می نمود طی 4 سال 17 پایگاه هوایی و چند مقر نظامی در عراق ایجاد نمود. میراژهای عراق در جریان جنگ با ایران از همین پناهگاه ها خارج می شدند و به پرواز در آمدند. از دیگر شرکای صدام سایبترا کنسرسیوم بلژیکی بود که با جدیت تمام روی پروژه¬های عکاشات و القائم کار می¬کرد و یکی از بزرگترین کارخانه های آزمایشی و تولید فسفات جهان را در این دو منطقه بنا نمود.»

3) کمکهای هسته¬ای و سلاحهای غیر متعارف:
همکاری¬های هسته¬ای برزیل
کنت تیمرمن(محقق و نویسنده امریکایی):
«در همان حال که فرانسه مشغول تکمیل راکتورهای هسته ای در عراق بود، صدام با برزیل قرار داد 10 ساله همکاری هسته¬ای امضا کرد. این قرارداد که در سال 1972 بسته شد به قدری محرمانه بود که دولت بعدی برزیل مدعی شد از محتوای آن بی خبر بوده است. در یکی از تبصره¬های قرارداد که به درخواست صدام گنجانده شده بود، برزیل متعهد می¬شد مقادیر زیادی اورانیوم طبیعی و غنی شده با درصد کم ، تکنولوژی هسته ای، تجهیزات و آموزش مربوطه را در اختیار عراق قرار دهد.»

فرانسه و اعطای یک بمب اتمی به عراق
وفیق السامرایی(مسئول اسبق بخش ایران در استخبارات عراق):
«کمکهای خارجی فرانسه به عراق به جایی رسید که فرستاده آنها به بغداد آمد وبا وزیر دفاع وقت،عدنان خیر الله ملاقات نمود و به او گفت:
«فرانسه به طور جدی زمینه اعطای یک بمب اتمی به عراق را بررسی می نماید. می توان برای مجبور کردن ایران به توقف جنگ این بمب را به هدف مشخصی پرتاب کرد.»
من تا سال 1984 نسخه¬ای از این گزارش را که با امضای وزیر دفاع برای صدام ارسال شده بود،در یک صندوق ویژه نگهداری می¬کردم.»

حسین کامل (رئیس صنایع دفاع عراق)در این خصوص می گوید:
«واقعیت این است که تلاش ما ساختن بمب اتم بود. منتها با قدرت کم. به این خاطر اگر موفق به پیروزی در جنگ نشدیم آن را علیه ایران به کار ببریم. صدام سال 1990 را برای استفاده از بمب اتم در منطقه جنوبی جنگ تعیین کرده بود. آن روز تنها چیزی که برای صدام اهمیت داشت به پایان رساندن ساخت بمب اتم و استفاده از آن علیه ایران بود.»

بمب خوشه ای کارآمد ترین سلاح برای درهم شکستن امواج انسانی
آلن فریدمن(نویسنده و محقق امریکایی):
«امریکا به پیشنهاد ویلیام کیسی (رئیس سیا)،تحویل بمب های خوشه ای به عراق را در اولویت قرار داد زیرا این سلاح را مناسب ترین و کارآمد ترین سلاح برای در هم شکستن امواج انسانی مدافعان ایرانی می¬دانست.به اعتقاد او این بمب ها میتوانست به یک قدرت تصاعدی واقعی و مؤثر علیه قوای ایرانی تبدیل شود. در واقع این بمبها از لحاظ تکنیکی جزء سلاح های متعارف محسوب می شوند اما در میدان نبرد همانند سلاح های نامتعارفی چون سلاح¬های شیمیایی می¬توانند موجب کشتار وسیعی شوند. چنانچه این بمب ها درست عمل کنند می¬توانند در وسعتی به اندازه 10 برابر زمین فوتبال هر کسی را کشته یا مجروح کنند. عملاً این بمب ها چرخ گوشت های هوایی هستند و هر چیزی را در سر راه خود خرد می کنند.»

آلن فریدمن(محقق و نویسنده امریکایی):
«کارلوس کاردوئن رئیس صنایع کاردوئن، به تدریج منافع سرشاری از فناوری بمب خوشه ای و تشویق مقامات ارشد شیلی برای ارسال آن به عراق به دست آورد. او تا آن زمان بمب¬های خوشه¬ای به ارزش نیم میلیارد دلار از طریق شیلی به عراق فروخته بود...و به وی اجازه داده شده بود که مقدار زیادی ماده زیرکونیوم را از ایالات متحده وارد کند . این ماده از مواد اصلی تشکیل دهنده بمبهای کوچکی بود که در داخل بمب خوشه ای قرار داده می¬شد. او به دلایل متعددی از صدام و پینوشه (رئیس جمهور دیکتاتور شیلی)سپاس گذار بود، چرا که صدام بهترین مشتری او بود که در رؤیاهایش می¬توانست داشته باشد و پینوشه با توسعه تسلیحاتی شیلی او را به نوعی ثروتمند ساخته بود.»

4) کمکهای اطلاعاتی:
پیوند ماهواره ای امریکا و عراق
کنت تیمرمن محقق و نویسنده امریکایی:
«پیوند ماهواره¬ای در صدر موافقت¬های بلند مدت عراق و آمریکا بود در مورد تحرکات نیروی هوایی ایران نیز اطلاعات با ارزشی در اختیار ارتش عراق قرار می¬گرفت، این اطلاعات را آواکسهای آمریکایی مستقر در ریاض، به کمک پرسنل آمریکایی از منطقه نبرد جمع آوری می¬کردند در همین راستا مجتمع پیشرفته و پر هزینه¬ای در بغداد ساخته شد تا اطلاعات مستقیماً از ماهواره دریافت شده و پردازش بهتری از اطلاعات بر روی عکس ها صورت پذیرد.»

سر لشکر وفیق السامرایی(مسئول اسبق بخش ایران در استخبارات عراق):
«این عکسها به گونه ای بود که ما به راحتی می¬توانستیم تصاویر سربازانی که در پادگان¬های ایران در حال آموزش هستند را مشاهده کنیم، حتی کسی که در رژه، دست و پایش را به اشتباه حرکت می¬داد در این عکس¬ها مشخص بود . هنگامی¬که کارخانه¬های سیمان را بررسی می¬کردیم ، تعداد کیسه¬هایی که در روی کامیون¬ها قرار داشت را به راحتی شمارش می¬کردیم، در عین حال ماهواره¬ها نتایج حملات هوایی و موشکی را نیز گزارش می¬دادند.»

زمامداران عربستان و دادن گزارشهای محرمانه ایران به عراق
مجله ژون آفریک مورخ 9 ژوئن 1982:
«زمامداران عربستان درست یک ماه مانده به شروع جنگ، هنگام استقبال از صدام به وی هدیه شاهانه¬ای دادند و آن گزارشی بود که از سوی دستگاه های سری امریکا تهیه شده بود و در آن اوضاع اقتصادی، اجتماعی و نظامی ایران تشریح شده بود. علاوه بر آن اطلاعات دقیقی درباره وضعیت ارتش ایران، تعداد نفرات آن، مواضع و تجهیزات قابل بهره¬برداری آن و اطلاعات مختلف دیگر که بسیار محرمانه بود به او منعکس کردند. خلاصه آنکه یک نقشه کامل تهاجم تهیه شده بود.»

دراختیار قرار دادن امکانات شناسایی
بر اساس عملیات سیاه رادیو های کد گذاری شده ای دراختیار خلبانان عراقی قرار داده شد تا آنها امکان ارتباط با افسران مستقر در کشتی¬های امریکایی در خلیج فارس را داشته باشند. یک افسر بازنشسته در این رابطه گفت:
«هدف این بود که هواپیما¬های عراقی بر فراز خلیج فارس بتوانند با افسران ما تماس بگیرند. این روابط روزانه باعث شد تا هواپیماهای عراقی بتوانند نفت¬کش¬ها و کشتی¬های تجاری به مقصد ایران را شناسایی کنند و این امر کمک زیادی به عراقی¬ها در انتخاب اهدافشان می¬کرد.»

5)کمکهای نیروی انسانی:
«سودان در اواسط دی ماه 61 صدها تن از سربازان ارتش خود را به جبهه¬های جنگ علیه ایران اعزام نمود. همچنین بدستور جعفر نِمیری رئیس جمهور سودان در شهر خارطوم پایتخت این کشور و پاره¬ای از شهرهای دیگر دفاتری جهت ثبت نام برای اعزام نیرو به جبهه¬های جنگ علیه ایران دائر گردیده است. جعفر نمیری در مصاحبه با مجله الیوسف چاپ قاهره اذعان می¬دارد که اعزام نیرو به عراق طبق تصمیمات کنفرانس سران عرب صورت گرفته است.»
سر لشکر وفیق السامرایی(مسئول اسبق بخش ایران در استخبارات عراق):
«در جهت کمک به عراق، یمن تیپ پیاده العروبه را به عراق فرستاده بود. اردن نیز نیروی الیرموک را به عراق گسیل داشت و سودان داوطلبانی را اعزام داشت که در جبهه شرقی رودخانه میسان در خط مقدم جبهه فعالیت می کردند.»

6)کمکهای مالی:
پول، نفت و خاک کویت در خدمت صدام
دکتر «فواص بدر»، اقتصاد دان مستقل کویتی:
«کویت در جریان جنگ عراق علیه ایران قریب به 15 میلیون دلار پول نقد به عنوان وام بلاعوض در اختیار بغداد قرار داده است و این جدا از نفتی بود که کویت برای عراق صادر می¬کرد.»
«افسران نیروی هوایی کویت اذعان کردند که نیروی هوایی عراق از پایگاه هوایی علی السام کویت در طول جنگ به کرات استفاده می¬کرده است. این پایگاه چون در رأس خلیج قرار داشت راه عراق را برای هدف قرار دادن سکوهای نفتی خارک 200 کیلومتر کوتاه¬تر می¬کرد و این امر به خلبانان عراقی کمک شایانی می¬نمود.»

7)کمکهای شیمیایی:
مقام نخست آلمان در توسعه تسلیحات شیمیایی عراق
تیمر من محقق و نویسنده امریکایی:
«شرکت آلمانی کارل کولمب سر انجام 6 خط تولید سلاح شیمیایی جداگانه به نام احمد، محمد،عیسی،عانی،مدای و قاضی در مجتمع سامره ایجاد کرد.اولین آنها در سال 1983 و آخرینشان در سال 1986 تکمیل شدند. از گاز خردل و اسید پروسیک تا گازهای عصبی سارین و تابون در این کارخانه تولید می¬شدند و در خمپاره¬ها، راکتها و گلوله¬های توپ جاسازی می¬شدند. بی¬تردید این بزرگترین کارخانه سلاح شیمیایی در جهان بود.»
رادیو بی بی سی به نقل از مجله اشپیگل:
«هیچ کشوری به اندازه آلمان چنین کمک تحقیقاتی و تولیدی به عراق در تهیه یک نوع سلاح کشنده و تعیین کننده نکرده است.»

سوئیس و ساخت کارخانه فرآوری اورانیوم
کنت تیمرمن (محقق و نویسنده امریکایی):
«عراقیها یک شرکت سوئیسی به نام شرکت مهندسی آلسا الو سوئیس را اجیر کردند تا کار بر روی پروژه اورانیوم را آغاز کند... در طول پروژه کارکنان شرکت با هیچ کس تماس نداشتند و طرح آنها در کمال خفا انجام می گردید. بعدها معلوم شد که این شرکت واحد تولیدی خاصی درکارخانه القائم عراق ایجاد کرده تا به استخراج نمک های فلوئور و از جمله فلوئورآمونیم از اسید فسفریک مایع بپردازد. آن طور که کار پیش می رفت القائم به صورت پروژه¬ای کلیدی در تولید سلاح هسته¬ای عراق در می¬آمد و این علاوه بر هزینه اولیه پروژه یعنی تولید مقادیر عظیم مواد شیمیایی برای استفاده در سلاح مرگبار گاز سمی بود.»

کمک های شیمیایی و بیولوژیک امریکا به عراق
شبکه تلویزیونیABC امریکا:
«صدام حسین از یک شرکت امریکایی به نام «آل کولاک»در باتیمور بیش از 500 تن ماده شیمیایی به نام«فیودی گلیکول» خریداری نمود که این ماده به گونه ای بود که در صورت مخلوط شدن با اسید کلریدریک به گاز خردل تبدیل می¬گردید.»
«بنابر گزارشی، شرکتهای خصوصی امریکا در دهه 80 با گرفتن مجوز از طرف وزارت بازرگانی امریکا نمونه هایی از مواد بیولوژیکی و میکروبی را به عراق صادر کرده¬اند که این مواد از نوع ضعیف شده نبوده و قادر به تولید مثل بوده¬اند. در میان آنها میکروب سیاه زخم، طاعون و همچنین یک باکتری سمی به نام «ستریدیوم باتولینی» به چشم می خورد.»

کشف دخالت اسپانیا در تولید سلاح های شیمیایی عراق
«در یکی از عکسهایی که در مجله تایم به چاپ رسید و شهرت بسیاری کسب کرد، هیأت سازمان ملل و روزنامه نگاران غربی با ماسک ضد گاز در حال بررسی یکی از بمب های شیمیایی کارنکرد?عراقی بودند . اگر فیوز الکتریکی آن عمل کرده بود این بمب هم مثل بقیه منفجر می¬شد. به هر حال مأموران سازمان ملل علائمی از روی بمب پیدا کردند و با رد یابی قضیه معلوم شد که جداره بمب ساخت کشور اسپانیا بوده است. فیوزها نیز ساخت یک شرکت اسپانیایی بودند. اگر فیوزها بی عیب و نقص بود و تمام بمب¬ها در جبهه نبرد منفجر می¬شد کشف دخالت دولت اسپانیا در برنامه تولید سلاح¬های شیمیایی عراق چندان آسان به نظر نمی¬رسید.»

8) کاهش قیمت نفت و قطع صدور نفت ایران:
گری سیک(مشاور امنیت ملی کاخ سفید):
«تا موقعی که نفت ایران صادر می¬شود، جنگ ادامه خواهد یافت. بنابراین باید جریان صدور نفت ایران را قطع کرد.»
ویلیام فایر،نظریه پرداز غربی:
«ما با ایران چه کنیم؟هرچه پول در رگهای عراق تزریق شد، نتیجه نداده است. اگر عراق از دست برود، فردا کویت و پس فردا هم سعودی نیز خواهد رفت. تنها یک روزنه ی امید هست. با سقوط قیمت نفت ایران بر شکست می¬شود و ماشین جنگی آن از کار می¬افتد. شاید این درمان کارگر شد و این آخرین شانس ماست.»

9) کمکهای مجامع بین المللی:
نامه وزارت خارجه امریکا به هیأت نمایندگی دفتر اروپایی سازمان ملل، 14 مارس 1984
«وزارت خارجه به نماینده امریکا در سازمان ملل دستور می دهد که حمایت سایر هیأت های نمایندگی غربی در سازمان ملل را جلب نمایندتا در مورد پیش نویس قطعنامه ایران که استفاده عراق از جنگ افزار شیمیایی را محکوم می کند"رأی ممتنه" دهند . در غیر این صورت، ایالات متحده جریان این قطعنامه را متوقف سازد.»

ریچارد مورفی:
«تا زمانیکه عراق از سلاح شیمیایی در دفاع از خاک خود و در مقیاس محدود استفاده می کند توسلش به این سلاح "قابل درک" می باشد.»
روزنامه لس آنجلس تایمز:
«تا آن زمانی که تنها ایرانیان قربانی حملات شیمیایی بودند چه در سازمان ملل و چه در پایتخت های کشور های بزرگ جهان عملاً عزم و اراده سیاسی کافی برای محکوم کردن اینگونه اقدامات وجود نداشت.»

واما اعترافات دشمنان در مورد امام و ایران:

هراس غرب از رهبری امام خمینی(ره)
کنت دامارانش (رئیس سابق سازمان جاسوسی فرانسه):
«ایران یکی از قدرت های واقعی منطقه است که دارای ذخایر عظیم نفت در قلمرو وسیع و پرجمعیت خود می باشد؛هزاران سال است که این امپراطوری به عنوان قدرت مسلط کل منطقه شناخته شده است. اکنون در زمان آیت الله خمینی این قدرت چند برابر شده است.»

روحیه جسارت و شهامت نیروهای ایرانی
کنت دمارانش:
«ایرانی¬ها افراد سرسخت خاورمیانه¬اند که وقتی دارای احساسات مذهبی می شوند ، دوبرابر خطرناک می¬شوند. اکنون شناخت، مطالعه و نبرد با آنها در سطوح مختلف، بیشتر از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حال حاظر ایرانیان شیعه به خوبی برای مبارزه، که همیشه بخش جدایی ناپذیر تاریخ، فرهنگ و مذهب آنها بوده است ، آماده شده¬اند.»
«در اردوگاه های اسرای ایرانی افرادی را دیدیم که قاطعانه برای فدا کردن جان خود در راه اعتقاداتشان آمادگی داشتند. آن منظره منادی جنگ جهانی چهارم بود که ما فقط درک نا مشخصی از آن در ذهن داریم. اعتقادات مذهبی این افراد برای سوق دادن آنها به سوی انجام کارهایی که به طرزغیر قابل باوری سخت بودند، نقش بسزایی داشته است.»
خبرگزاری فرانسه -3/1/1363:
«تاکتیکهای نظامی ایران از نظر جسارت و شهامت ، در تاریخ مورد استفاده قرار خواهد گرفت.»

منابع:
1- جنگ جهانی چهارم، دیپلماسی و جاسوسی در عصر خشونت
2- کنت دمارانش،دیوید ای، اندلمن/سهیلا کیانتاژ/اطلاعات
3- کسوف،آخرین روزهای CIA
4- مارک پری/غلامحسین صالحیار/اطلاعات
5- سیاست امریکا در قبال ایران طی دوره جنگ تحمیلی
6- مجتبی تهامی، گل محمد بهمنی، فتح الله رسولی/وزارت امور خارجه
7- آغاز تا پایان جنگ(سالنمای تحلیلی)
8- محمد درودیان/مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
9- رویارویی استراتژی ها
10- حسن اردستانی/دوره عالی جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
11- ریشه های تهاجم(علل و زمینه های شروع جنگ)
12- فرهاد درویشی و گروه نویسندگان/مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
13- امریکا و بر اندازی جمهوری اسلامی ایران
14- کامران غضنفری/نشرکیا
15- جنگ از نگاهی دیگر(بررسی تحولات سیاسی - اجتماعی)
16- محمد مهدی بهداروند. احمد سوداگر/مؤسسه فرهنگی خادم الرضا علیه السلام
18- سوداگری مرگ
19- کنت ار تیرمن/احمد تدین/مؤسسه خدمات فرهنگی رسا
20- ما اعتراف می کنیم
21- محسن صفی/حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی
22- ویرانی دروازه شرقی
23- وفیق السامرایی/عدنان قارونی/مرکز فرهنگی سپاه
24- دعاوی ایران
25- آلن فریدمن/گروه مترجمان/مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
26- جنگ ایران و عراق
27- ابوغزاله/ناددر نوروز شاد/مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
منبع: سایت پژوهه

عنوان موضوع حکایت دارد که جامعه امروز از جهت فردى و اجتماعى با مشکل مواجه است، مشکل سرگردانى و یا گمراهى که باید به سمتى مناسب هدایت شود. مشکلات جامعه امروز عدیده است، مشکل حاکمان جور و ستم که حکومت کشورهاى اسلامى را در اختیار دارند، مشکل فرهنگى و فکرى که موجبات سقوط و انحراف انسان امروز را فراهم کرده است، مشکل خود خواهى که بشر امروز با آن روبه روست، مشکل بى تفاوتى در برابر ظلم و ستم که مشهود همگان است، مشکل سیاسى و اقتصادى و از همه مهم تر و خطرناک تر مشکل تهاجم فرهنگى است؛ زیرا تهاجم فرهنگى زمینه ساز تهاجم سیاسى و اقتصادى و در نهایت نظامى است.

چون تهاجم فرهنگى است که هویت انسان را به ویژه هویت مسلمان را از او سلب مى کند و به او هویتى وارونه و بیگانه با هویت واقعى مى دهد. تهاجم فرهنگى است که مکتب حیات بخش اسلام را از انسان مى گیرد و یا اورا نسبت به آن بى تفاوت مى کند. تهاجم فرهنگى است که روحیه سلحشورى و آزاد طلبى و ایثار را از انسان گرفته و او را موجودى به راه و تسلیم و پست و ذلیل بار مى آورد. تهاجم فرهنگى است که به ویژه نسل جوان را پوچ و بى مصرف مى کند که جز به شهرت و لذت نیندیشد و بالاخره تهاجم فرهنگى ریشه حریت و استقلال و عزت و پاکى را در انسان مى خشکاند و او را به نابودى مى کشاند.
براى مقابله با این مشکل باید چاره اى اندیشید و از الگویى الهام گرفت که چه باید کرد؟ بهترین الگو امام معصوم (ع) است که خود در شرایطى به مبارزه برخاست که اولین مشکل آن جامعه مشکل فرهنگى بود و پس از آن، مشکل سیاسى، اقتصادى و اجتماعى.
زیرا اسلام به عنوان فرهنگ مسلمانان اسیر دست اشرار بوده و پوستین وارونه بر تن کرده بود که مى بایست این فرهنگ آزاد گشته و از وارونگى به در آید. فرهنگى که انسان ظالم خون ریز و فاسق و فاجر را به عنوان خلیفه پیامبر خدا و امیر مومنان معرفى مى کرد و مردم را برده آن خلیفه. این فرهنگ با نام توحید، جبر را بر جامعه حاکم کرده بود، فرهنگى که ترس را بر آنان حاکم و بردگى و ذلت را در عمق جان آنان پرورانده بود. در اینجا بود که مى بایست انسانى به پاخیزد و با ایثار و فداکارى با خطر مقابله کند و تا همیشه این درس را به بشریت بیاموزاند که اگر ارزشهاى انسانى و کیان اسلام با خطر روبرو شد، چه باید کرد؟ حتى اگر تعداد همراهان ناچیز باشد. با توجه به این مسئله ما در این مقاله در ابتدا از الگو پذیرى انسان و ضرورت معرفى الگو نقش و اهمیت الگو در هدایت انسان بحث کرده ایم، پس از آن به اهمیت الگو و الگوهایى که قرآن به ما معرفى مى کند پرداخته و بیان داشته ایم که مکتب اسلام چنانکه از لحاظ اصول، مبانى و محتوا از قوت و استحکام برخوردار است، باید بتواند نمونه هایى عینى راکه از مکتب در وجود آنها تجسم یافته است، معرفى کند و لذا پیامبر اکرم (ص) به عنوان اسوه حسنه معرفى
مى شود. از طرفى چون اسلام دین همگانى و جاویدان امت معرفى شده اند. پس از این مقدمات باید گفت امام حسین(ع) و حادثه عاشورا الگویى هستند براى بشریت، که هرگاه آدمى این حادثه را با وجود رهبرى چون حسین(ع) مطالعه مى کند، از جهت فردى، اجتماعى اخلاقى و سیاسى الگوى مناسب خواهد یافت تا با مشکلات زمان خود مبارزه کند. برخى از الگوها به قرار زیر است:
?- الگوى سازش ناپذیرى و لزوم مبارزه با ظلم و ستم
?- الگوى توحید و عرفان
?- الگوى برنامه ریزى، به طورى که با تعداد اندک، بیشترین نتایج را به دنبال داشته باشد.
?- الگوى صبر و مقاومت
?- عاشورا تجلى اطاعت از امام و تعهد در برابر مقام ولایت
?- الگوى عزت و نفوذ ناپذیرى
?- الگوى اخلاق و عواطف انسانى
?- نقش الگویى زن همچون مرد
?- توبه، اصل اساسى تربیت
??- الگوى ایثار و فداکارى همراه با شادابى و نشاط و بالاخره الگوى ارزشهاى فردى و اجتماعى اسلام در ابعاد زندگى.
محمدرضا مصطفى پورى

ویژه نامه سروقامتان روزنامه جوان

پیروزى انقلاب اسلامى ایران در سال ???? ضمن به هم ریختن تمامى محاسبات، به ملت هاى مظلوم و ستمدیده دنیا ثابت کرد این تنها اراده و خواست ملت ها است که سرنوشت آن ها را رقم مى زند و ملت ایران نیز به رهبرى فقیه زمان، حضرت امام خمینى(ره) بعد از چند سال مبارزه، پایه هاى پوسیده رژیم طاغوت را بر ند تا افق روشنى پیش روى خود ترسیم کند، اما طولى نکشید که رژیم بعث عراق، در سال ???? با رؤیاى دست نیافتنى تسخیر تهران و براندازى حکومت اسلامى در عرض شش روز، تهاجم همه جانبه اى را با حمایت قدرت هاى غرب و در رأس آن امریکا و حمایت برخى مرتجعین عرب به کشورمان آغاز کرد.

اما بعد از هشت سال جنگ نابرابر نه تنها نتوانست یک وجب از خاک کشورمان را در اشغال خود نگه دارد، بلکه روحیه زیاده خواهى این رژیم و حمله آن به کشور کویت سیاه روزى هاى مضاعفى بر ملت عراق تحمیل کرد و حالا خاک این کشور جولانگاه چکمه هاى همان اشغالگرانى شده است که چند سال قبل با تمام قوا پشت سر صدام در انتظار لغزش پایه هاى نوپاى انقلاب اسلامى بودند.
اینجا است که ارزش هشت سال دفاع مقدس ملت ایران با وجود تحریم هاى نظامى و اقتصادى به خوبى روشن مى شود. ارزش هایى که ضامن بقاى انقلاب نوپاى اسلامى شد و صدالبته این انقلاب بدون پشتوانه مردمى صدمات جدى متحمل مى شد.
به هر حال جنگ تحمیلى با تمامى سختى ها گذشت و ملت ایران به رهبرى بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامى از این امتحان الهى نیز سربلند بیرون آمد و حالا که قدرت هاى غربى و در راس آن ها امریکا همواره بر طبل توطئه مى کوبد و درصدد ضربه زدن به نظام مقدس جمهورى اسلامى است، باید بیش از این مواظب میراث شهدا باشیم.
هر چند دفاع مقدس به عنوان ستاره درخشان تاریخ معاصر کشورمان مى درخشد، اما متاسفانه باید اذعان کرد بعد از گذشت ?? سال از جنگ تحمیلى، آسیب هایى متوجه ارزش هاى این مقطع از تاریخ کشورمان است که بى توجهى و یا کم توجهى به آن در دراز مدت ما را با چالش هاى جدى مواجه خواهد کرد.
همه مسوولان کشور به اتفاق بر نهادینه کردن ارزش هاى دفاع مقدس و انتقال آن به نسل هاى بعدى و تبیین آن به نسل جوان و نسلى که جنگ را لمس نکرده اند تاکید مى کنند، اما باید پذیرفت تحقق این مهم و بهره مندى از تجارب به دست آمده در طى جنگ نیازمند برنامه ریزى اصولى، درازمدت و همه جانبه با مشارکت واقعى و نه نمادى مردم و در راس آن تشکل هاى غیردولتى است.
هر چند برپایى جشنواره، کنفرانس و مواردى از این قبیل به ویژه در هفته دفاع مقدس براى گرامیداشت این واقعه عظیم لازم است، اما نباید خودمان را با این موارد گول بزنیم؛ این ها به تنهایى کافى نیستند.
در موارد این چنینى، معمولاً قشر خاصى حضور مى یابند نه تعداد قابل توجهى از عموم مردم، حتى اگر گسترده باشد. هفته دفاع مقدس چیزى نیست که در قالب یک هفته و با صدور بخشنامه و غیره بتوان به عظمت آن پى برد و گرامى داشت و این کار هر قدر مردمى تر باشد به همان اندازه نهادینه خواهد شد.
از طرف دیگر حذف برنامه هاى تکرارى نیز مى تواند ضمن کمک به طرح دیدگاه ها و نظرات گوناگون در حیطه گرامیداشت ارزش هاى دفاع مقدس، رضایت خاطر عموم مردم را به همراه آورد.
نکته دیگرى که امروزه یکى از خطرناک ترین چالش ها و آسیب هاى پیش روى ارزش هاى دفاع مقدس احساس مى شود، انحصارگرى برخى در این مقوله است. دفاع مقدس متعلق به همه مردم و میراث بزرگ شهدا است و دود انحصارى کردن آن تنها به چشم خودمان خواهد رفت و بس.
هر چند همه مردم ایران در دوران دفاع مقدس در خط مقدم جبهه حضور نداشتند، اما خدمات آن ها در پشت جبهه ها براى پیشبرد اهداف رزمندگان اسلام در خطوط مقدم بسیار چشمگیر و غیرقابل انکار بود و در یک کلام همه مردم ایران در خسارت ها و دستاوردهاى جنگ سهیم بودند. همان دستاوردهایى که نقش آن ها در عرصه هاى زندگى اجتماعى، اقتصادى و غیره غیرقابل انکار است.
به نظر مى رسد یکى از نتایج انحصارى کردن دفاع مقدس، امکان احتمال دسته بندى هاى مختلف است و در صورت تحقق این امر، نه تنها شاهد هیچگونه پیشرفتى در حفظ ارزش هاى دفاع مقدس نخواهیم بود، بلکه روزبه روز امکان تحریف آن ها با توجه به تبلیغات سوء نیز وجود دارد.
بنابراین باید با پرهیز از هرگونه بخشى نگرى و انحصارى عمل کردن و با در نظر گرفتن این مساله که هشت سال دفاع مقدس جزوى از تاریخ این ملت باشعور و آگاه است در جهت تثبیت ارزش ها و انتقال آن به نسل هاى بعدى حرکت کنیم و به یاد داشته باشیم که سهم خواهى از دفاع مقدس مغایر با روح آن است. ضمناً باید با پرهیز از این عنصر نامطلوب، اهداف شرکت در دفاع از کشور و دلایل موفقیت ایران در هشت سال جنگ تحمیلى بین مردم به ویژه جوانان به نحو شایسته تحلیل شود.
از طرف دیگر حفظ روحیه حماسى و سلحشورى در بین مردم به ویژه جوانان براى بالا بردن سطح استکبار ستیزى و مقابله با متجاوزان در کشور ضرورى است.
دشمنان و بدخواهان انقلاب اسلامى در حال حاضر با توسل به توطئه ها و ترفندهاى گوناگون سعى در ضربه زدن به نظام اسلامى را دارند و دفاع مقدس و ارزش هاى آن نیز به عنوان یکى از ستون هاى ادامه حیات نظام اسلامى در تیررس تهاجم فرهنگى دشمن قرار دارد و در این راستا لازم است دست اندرکاران نظام با تکیه بر نیروهاى مردمى و ابزارهاى موثر، ضمن خنثى کردن این شبیخون فرهنگى، جامعه را از تبعات آن مصون سازند.
به نظر مى رسد در این میان، نزدیک کردن فاصله بین نسل ها و دیدگاه ها به یکدیگر مى تواند در پیوند فرهنگ جنگ و جبهه و جهت دفاع از انقلاب و دستاوردهاى آن توسط نسل جدید موثر باشد.
هشت سال جنگ تحمیلى تکه اى از تاریخ پرافتخار ایران پس از پیروزى انقلاب اسلامى است و باید حق امام(ره)، شهدا و ایثارگران دفاع مقدس بیش از این ادا شود. نه مى توان آن را انکار کرد و نه مى توان کم توجهى کرد، چون کم توجهى و یا بى توجهى به آن کمتر از خیانت به تاریخ نیست. جنگ تحمیلى هر روز برگ زرینى بر افتخارات انقلاب اسلامى افزود و چه افتخارى بالاتر از این که امروزه عملیات عبور از اروند (عملیات والفجر هشت) در دانشگاه هاى شماره یک جنگ دنیا تبیین، مطالعه و تدوین مى شود.
«باید بپذیریم دفاع مقدس و شاخه هاى آن مرتبط با یک قشر خاص نیست، اگر چه در سخت ترین شرایط این کشور و ملت، سیاسیونى بودند که به شدت طبل پذیرش صلح و ذلت را مى کوبیدند و صدمات روحى فراوانى را به عنوان ستون پنجم در داخل کشور به مدیران و ماموران دفاع کشور وارد مى آورند، بنابراین مجموعه نظام و تمامى مجموعه ها موظف به حفظ فرهنگ پایدارى و تثبیت محصول هشت سال دفاع مقدس و ثمرات آن که چیزى جز ارزش هاى دینى و ملى نیست، هستند و باید قبول کنیم با کمال تأسف پس از جنگ نه تنها به این مساله نگاه کارشناسانه نشد و عده اى مشغول جمع کردن رفاه به صورت خاص و مشمئز کننده بودند و برخى مشغول تخریب و تردید در ماهیت دفاع مقدس شدند و هر دو ناجوانمردانه به عنوان دو لبه تیز بر گلوى فرهنگ کبیر دفاع مقدس فشار آوردند.»
اخیراً سردار باقرزاده اعلام کرده است به رزمندگان حاضر در جنگ تحمیلى «مدال شجاعت» اعطا مى شود. اگر این وعده در حد حرف باقى نماند باید این کار را به فال نیک گرفت چون به نظر مى رسد نوید اقداماتى کارساز در حفظ ارزش هاى دفاع مقدس است و دارندگان این مدال مى توانند به دلیل حضور در بطن مردم به راحتى و با کمترین هزینه، مروج فرهنگ ایثار در جامعه باشند. چیزى که در حال حاضر به شدت نیازمند آن هستیم.
دفاع مقدس به عنوان برگ زرینى از تاریخ کشورمان نباید در هیاهوى مسایل سیاسى و غیره کمترین صدمه اى ببیند. تک تک افراد جامعه در قبال این بخش از تاریخ کشور مسوولند و باید بدون هیچ بهانه اى آن را سینه به سینه و با ابزارهاى لازم به آیندگان منتقل کنند. همانطور که ما در مورد عملکرد گذشتگان خود قضاوت مى کنیم آیندگان هم در مورد ما قضاوت خواهند کرد.
اجازه دهیم اقشار مختلف جامعه از جمله هنرمندان با سلایق گوناگون در عرصه نشر ارزش هاى دفاع مقدس بیشتر از پیش فعالیت کنند و با زبان خود حرف بزنند و وظیفه مسوولان امر بها دادن به این نظرات و سلایق است. بهانه گرفتن بى مورد دردى از ما دوا نمى کند. بگذاریم هر قشرى در چارچوب مشخص و تا جایى که به اصل دفاع مقدس صدمه نمى زند، فعالیت کند، هرگونه محدودیت در این زمینه حتى احتمال تحریف تاریخ دفاع مقدس را در پى دارد. قبول کنیم که دفاع مقدس زوایاى پنهان زیادى دارد که باید با سود جستن از تمامى امکانات سخت افزارى و نرم افزارى و با پرداختن به آن ها تاریخ این دفاع پرحماسه را کامل کرد.

ناصر ملایى